Mogens Eliasen. Een naar Canada geëmigreerde Deen, een chemicus, maar vooral: een autoriteit op het gebied van hondenvoeding. Rauwe hondenvoeding welteverstaan, want Eliasen is een groot en gepassioneerd voorstander van een natuurlijk dieet omdat, zo vindt hij, de hond nog altijd het spijsverteringssysteem heeft van een wolf. In een overvolle zaal hield hij op 6 en 7 februari twee lezingen voor een zeer gemêleerd publiek. Voor sommigen was het leuk ´de meester` eens aan het werk te zien, anderen waren nog geheel onbekend met het voeren van rauwe voeding aan de hond. Het enthousiasme van Eliasen zorgde er echter voor dat iedereen, expert of leek, aan zijn voeten lag. Een verslag van een drie uur durende lezing die eigenlijk nóg te kort was om alles te vertellen!

 Als chemicus wil Mogens één ding duidelijk stellen: dat wij exact menen te weten wat een hond nodig heeft, of dat nu in brokvorm of in rauwe vorm is, is onmogelijk. Simpelweg omdat wij nog lang niet alles weten en veel voedingsstoffen die ongetwijfeld in een hondendieet moeten zitten, nog niet ontdekt zijn. Alle vitamines die wij nu kennen bestonden immers ook al lang voordat wij ze ontdekten. Het enige dat wij kunnen doen is, op basis van wat we wél weten, conclusies trekken.

Wat is een hond?

Er wordt vaak gesteld dat honden gedomesticeerde wolven zijn. Maar hoe zit dat nu precies in het geval van een Chihuahua, of een Dog? De vergelijking met een wolf is hier ver te zoeken... Hoe hebben wij, vanuit de wolf, deze extremen kunnen fokken? En in wat voor opzicht is een hond nog steeds een wolf? Is een hond eigenlijk nog wel een wolf en wat heeft dat te maken met voeding?

Om op deze vraag een antwoord te krijgen, neemt Eliasen het DNA in een cel van de hond onder de loep. De cel van een hond bestaat (onder andere) uit:
-         Een celkern: de opslagplaats van erfelijke informatie
-         Het mitochondrion: de energieleverancier van de cel

Het DNA uit de celkern wordt doorgegeven door zowel de moederhond als de vaderhond. Dit is, zo stelt Eliasen, dan ook het gedeelte dat door fokkerij kan worden veranderd. We kunnen de celkern van een hond muteren, door een combinatie van ouderdieren bij elkaar te brengen. Zo kan het dat binnen de soort ´hond`, zowel een Chihuahua als een Sint Bernard voorkomen, uiterlijke kenmerken kunnen tot in extremen worden doorgefokt.

Het mitochondriaal DNA, dat het metabolisme en de ´chemische reacties` in het hondenlichaam regelt, is echter níet door fokkerij te veranderen. Het bestaat slechts uit cel-DNA dat door de moeder wordt doorgeven. Feitelijk gezien verschillen een Sint Bernhard en een Chihuahua, behalve qua uiterlijk, net zo weinig van elkaar als een blanke man en een donkere vrouw: de kern is hetzelfde, alleen het uiterlijk verschilt. We hebben de celkern van de hond doorgefokt maar de basis, de chemische reacties die zich in het lichaam voltrekken en de werking van het lichaam is hetzelfde gebleven. Honden, zo stelt Eliasen, zijn dus letterlijk gedomesticeerde wolven.

De voeding van de wolf
Een hond zou dus, aldus Eliasen een voeding moeten krijgen die is afgestemd op zijn spijsvertering en metabolisme als carnivoor en niet, zoals vaak gebeurt, als omni- of soms zelfs herbivoor. Maar moet je een hond dan werkelijk net zo voeren als een wolf? Feitelijk gezien, ja. Alleen is dat in onze maatschappij vaak wat lastig.

 
Een wolf, zo stelt Eliasen, eet wat hij te pakken krijgt. De ene dag eet hij vrijwel niets, of heel weinig (een muisje, een half verteerd vogeltje, wat besjes…), andere dagen eet hij veel. Héél veel. Wanneer een dergelijke grote prooi, bijvoorbeeld een hert, wordt gevangen, wordt als eerste de buik opengetrokken en leeggegeten. De darmen, de buikinhoud: dit is vaak genoeg voor een hele dag (let wel; honden jagen niet alleen, dit is voldoende voor een hele roedel wolven!). Het vlees en de botten worden pas daarna opgegeten. De pens wordt veelal leeggeschud en opgegeten, maar de inhoud van de pens wordt ook opgegeten. Bij oudere dieren laat de wolf de grote botten liggen. En aangezien de kaken van een wolf véél sterker zijn dan die van de hond, zou ook een hond deze harde botten niet moeten krijgen.

In de winter eet een wolf minder dan in de zomer, simpelweg omdat er weinig eten te vinden is. Studies (David Mech) laten zien dat een wolf blij mag zijn met twee grote maaltijden per maand, gemiddeld is dat echter maar één maaltijd per maand. In het ergste geval kan een wolf tot soms wel 6 maanden overleven zonder voedsel, of in ieder geval, zonder een échte maaltijd. Een wolf, zo laat Eliasen zien, heeft dus geen absolute behoefte aan een regelmatige volle maag.

Na een grote maaltijd eet een wolf een aantal dagen niets, behalve wat kleine dingetjes die hij vindt. Dat is niet gek, aangezien de wolf ¼ van zijn eigen lichaamsgewicht kan eten: genoeg om een tijd op te kunnen teren! Dit heeft hij ook nodig want een wolf beweegt gemiddeld zo´n 16 uur per dag. Onze huishond mag blij zijn als hij zo´n 1-3 uur per dag beweging krijgt. Daarom eet een huishond ook maar iets van 5 à 6% van zijn eigen lichaamsgewicht; als hij de kans krijgt tenminste!

De domesticatie: van wolf tot hond
Zo´n 15.000 jaar geleden ontdekten jagers wolven als behulpzame jachtpartners. Het is hier dat de eerste stappen richting domesticatie en/of ´fokkerij` werden gezet. Jagers gebruikten wolven om het wild te vangen en maakten vervolgens zelf ´de klus` af. De prooi werd opengesneden, alle ongeschikte delen werden aan de ´wolf-honden` gegeven en de rest werd meegenomen ter bereiding. Het is, zo stel Eliasen, naïef om te denken dat de voeding voor deze ´wolf-honden` verhit werd, hout was schaars en het kappen ervan kostte teveel arbeid. Wolven werden qua uiterlijk al snel verder doorgefokt, om aan verschillende behoeftes te voldoen. De voedingsbehoefte veranderde echter niet. De reden dat zo´n 60 jaar geleden voor het eerst hondenbrokken werden geïntroduceerd, was met name om het gemak van de mens te dienen. Lang houdbaar, weinig werk, maar gezond? Eliasen vindt beslist van niet.

De anatomie van de hond

Het gebit

Het gebit van de hond is dat van een carnivoor en lijkt op geen enkele manier op dat van een omnivoor. Vergelijk een mensengebit maar eens met een hondengebit. Een hond kan bovendien zijn kaken niet horizontaal bewegen. Een hond kan dus niet kauwen zoals wij mensen dat doen, of koeien. Een hond kan knippen, trekken en scheuren, maar doet dit slechts om stukken vlees in ´doorslikbare` stukken te knippen, deze – veelal grote – stukken worden in zijn geheel doorgeslikt.

Een hond heeft, ook anders dan wij omnivoren, geen enzymen in zijn speeksel om voedsel te verteren. Het speeksel van de hond fungeert voornamelijk als ´glijmiddel` om voedsel door te laten glijden. Dit gegeven, én het feit dat een hond zijn kaken alleen verticaal kan bewegen, houdt in dat hij zijn eigen bek dus ook niet schoon kan houden. Hij kan niet, zoals wij, met zijn tong kruimels tussen zijn tanden vandaan halen en zijn speeksel breekt viezigheid zelf ook niet af vanwege het gebrek aan spijsverteringsenzymen. De belangrijkste oorzaak van tandplak, zo stelt Eliasen, zijn dan ook de koolhydraten in brokvoeding. Resten zetmeelhoudende brok die tussen de tanden blijven plakken zijn de primaire oorzaak van tandplak, het gebit van de hond is hier niet op ingesteld. Dat wordt dus poetsen…of….juist, rauwe voeding geven.

De maag
De maag van de hond is in lege toestand ´opgevouwen`. In volle toestand vouwt de maag zich uit en wordt de enzymactiviteit gestimuleerd. Wanneer een hond altijd kleine porties eet, die de maag niet geheel vullen, vouwt de maag nooit helemaal uit. Dit kan schade veroorzaken, de maag wordt lui. Bovendien is een hond die altijd kleinere porties eet vrijwel altijd hongerig. Een compleet volle maag geeft niet alleen geestelijke voldoening, maar ook een lichamelijke verzadiging. Vandaar dat Eliasen stelt dat het belangrijk is om een hond zich af en toe compleet vol te laten eten; zodat de gehele maag aan het werk wordt gezet: use it or loose it! (Doe dit echter nooit met brokken. Een hond die zich compleet vol eet aan brokken zal problemen krijgen, aangezien brokken uitzetten in de maag…u kunt zich voorstellen wat dit voor gevolgen kan hebben!)

Waarom geen brokvoeding?
De vraag die rijst is natuurlijk: waarom geen brokken? Wat is er mis mee? Wel, volgens Eliasen: alles. Niet alleen sluiten brokken door hun samenstelling, bestanddelen en vertering niet aan bij het spijsverteringssysteem van de hond, ook zorgen verhitting en de (vaak) synthetische supplementatie van voedingsstoffen ervoor dat een brok qua ook qua voedingswaarde onnatuurlijk is. Koken vernietigt de organische verbinding van aminozuren en chemisch gemodificeerde voeding kan op langere termijn vaak allerhande klachten veroorzaken.

Dit is slechts een korte weergave van Eliasens opvatting over brokvoeding. Desalniettemin zouden wij diegenen die niet bij de lezing aanwezig waren willen aanraden hun eigen ´onderzoek` te doen, om zo tot een eigen conclusie te komen. Wij willen hier met name de vóórdelen van een rauw dieet verduidelijken en niet de nadelen van brokvoeding.

De introductie van een rauw dieet
Het is nogal wat…een huishond die brokjes eet overzetten op een rauw dieet en dan ook nog eens een rauw dieet dat aansluit bij de eetgewoontes van de wolf. Zich vol eten, vasten… Dit is dan ook niet iets wat zomaar, van de ene op de andere dag, moet worden ingesteld. Het is ook maar de vraag of dit dieet voor iedere hond wenselijk is; er zijn honden die het beter doen op vaste voertijden en vaste hoeveelheden. De vraag die dan ook rijst is of we een hond wel daadwerkelijk als een wolf moeten voeren. We moeten een hond beter voeren dan een wolf want een huishond eet minder omdat hij minder beweegt. Wij mensen hebben het dieet van de hond in de hand, en zo kunnen wij voor een uitgebalanceerder dieet zorgen, aangepast op de voedingsbehoeftes van de individuele hond.

            Wanneer een hond brokvoeding gewend is en men over wil stappen op een rauw dieet, moet dit langzaam ingevoerd worden. De PH waarde in de maag bij een hond die rauw wordt gevoerd, is tussen de 1 en de 2, zo stelt Eliasen. De maag van de hond is daarmee 1000 keer zo zuur als die van de mens! Dit verklaart ook waarom met niet bang hoeft te zijn dat vlees bacteriën bevat die de hond ziek kunnen maken, of wormen kan veroorzaken; dezen overleven de maag niet!

Enzymen die koolhydraten verteren, en dus ook brokken, functioneren niet bij een PH waarde die zo laag is. Om koolhydraten te verteren is een hogere PH waarde nodig en de PH waarde in de maag van een hond die enkel brok gewend is, is dan ook hoger dan een rauwgevoerde hond. Dit verklaart waarom sommige honden overschakelingproblemen hebben wanneer ze op een rauwe voeding worden overgezet: de PH waarde is nog niet laag genoeg om vlees te verteren.

            Om deze overschakeling zo soepel mogelijk te laten verlopen raadt Eliasen aan de maag zich eerst te legen door in ieder geval één, maar liever zelfs twee maaltijden over te slaan. Op deze lege maag kan de eerste dagen vuile pens als maaltijd worden gegeven. Wanneer je ziet dat slechts 10% van de gevoerde pens het lichaam als ontlasting weer verlaat, weeg je dat de PH waarde is gedaald: de spijsvertering is ingesteld op rauwe voeding.

            Eenmaal gewend aan rauwe voeding kan een dieet dat gebaseerd is op het natuurlijke dieet van de wolf. Hierbij bestaat zo´n 2/3 van het dieet uit complete prooidieren. Een prooidier bestaat, zo stelt Eliasen, voor 50% uit vlees en pens, voor 10-15% uit organen, voor 10-15% uit vet en voor 10-15% uit bot. Aangezien het vaak moeilijk is om complete prooidieren te verkrijgen, en veel mensen dit ook een buitengewoon onsmakelijk gezicht vinden, kunnen deze verhoudingen aangehouden worden om alle ingrediënten van het dieet los te kopen. De overige 1/3 van het dieet bestaat uit toevoegingen als groenten, tafelrestjes, yoghurt e.d.

            Eenmaal overgezet op een rauw dieet, kan geëxperimenteerd worden met het voerschema. In hoeverre dit daadwerkelijk aan wordt gepast aan een natuurlijk ´wolvendieet` is met name aan de eigenaar en de behoefte van de hond. Er zijn honden die zeer goed gedijen bij twee voedingen per dag, anderen functioneren het beste op 3 maaltijden per week! Wat Eliasen aanraadt, om de spijsvertering te optimaliseren, is om een hond minimaal één maal per week zich geheel vol te laten eten, en tenminste eenmaal per week een vastendag in te lassen.

 
En zo eindigde een inspirerende avond, die velen met rode oren achterliet…Voor sommigen iets vanzelfsprekends, voor anderen een totaal onbekend terrein dat veelal ook vragen oproept. Mede hierdoor heeft een aantal dierenartsen, rauwvoer-experts en diergeneeskunde studenten, geïnspireerd door de goede resultaten die met rauwe voeding kunnen worden bereikt en de, voor velen, grote onbekendheid met het onderwerp, besloten een ´voorlichtingsplatform` op te richten.  Met als doel om objectieve voorlichting te verstrekken aan diegenen die op professionele wijze met dieren bezig zijn, mee te denken en ervaringen uit te wisselen. Uiteraard zullen wij u hiervan op de hoogte houden!